شترمرغ ها در كليه اقليم ها قابل زيست و نگهداري اند، از اقليم هاي بسيار سرد مانند آلاسكا تا گرم و خشك مانند صحراي افريقا. اما هرچه به سمت اقليم گرم و خشك پيش برويم كيفيت و كميت محصولات توليدي بهتر خواهد شد. تنها اقليمي كه براي پرورش شترمرغ توصيه نمي شود ( علي رغم آنكه در اين اقليم نيز توليد خود را ادامه مي دهد) اقليم گرم و مرطوب ( مناطق شرجي ) است زيرا تأثير منفي بر توليد آن مي گذارد.
|
شتر مرغ در هواي باراني ماندن زير باران را به رفتن زير سرپناه ترجيح ميدهد . |
شترمرغ ها را در طبيعت درانواعي از زيستگاههاي باز مي توان پيدا كرد. آنها از مناطق پربوته و پردرخت دوري جسته و به ندرت در جستجوي سايه برمي آيند.
شترمرغ در تایوان:
به نظر بسیاری از مردم تایوان شترمرغها چیزی بیش از پرنده ای بزرگ و خنده دار که در باغ وحش تایپه دیده می شوند نیستند. آنها بیش از گوشت و پرهای شترمرغ، به جثه بزرگ وگردن درازش علاقه دارند. اما به هر حال یک تجارت تدریجی شتر مرغ در تایوان در حال شکل گیری است زیرا پرورش دهندگان آنرا جایگزینی سالم برای گوشت قرمز می دانند که ضمنا منبع تولید بسیاری از محصولات فرعی مفید نیز می باشد.
اگر چه پرورش دهندگان تجاری شترمرغ سالهای زیادی مشغول به کار بوده اند اما این تجارت تنها طی چند سال اخیر مورد توجه قرار گرفته است. بنابر گفته آقای چنگ رییس انجمن محلی شترمرغ از وقتی که دولت اجازه واردات شترمرغ را در اواخر سال 1997 صادر کرد، دامداران تقریبا 1200شترمرغ زنده به تایوان وارد نمودند. او می گوید” بعد از سالها پرورش شترمرغ، اکنون 10000 شترمرغ در بیش از 230 مزرعه در این جزیره وجود دارد که امیدواریم این تعداد را تا ماه ژوئن به دو برابر افزایش دهیم “ او اضافه کرد ”مصرف ماهیانه محصولات شترمرغ در حال حاضر 10000کیلوگرم یا برابر گوشت حاصل از286 شترمرغ تخمین زده می شود. سال گذشته ارزش کلی محصولات شترمرغ شامل پرنده زنده و پوست تا سقف 3/3 میلیون دلار آمریکا بالا رفت. “
تا به حال رستوران ها و هتل ها مشتاق ترین خریداران گوشت شترمرغ بوده اند. ازآنجایی که این صنعت هنوز کوچک ومقدار تولید گوشت شترمرغ کم است مصرف کنندگان به ندرت آنرا در بازار پیدا می کنند. در حال حاضر که رشد این تجارت بیشتر شده است دامداران امیدوارند بتوانند سود بیشتری از گوشت شترمرغ بدست آورند.
آنفلوانزاي طيور
آنفلوانزاي طيور يكي از مهمترين بيماريهاي تنفسي طيور است كه عفونت هاي شديدي را ايجاد كرده و خسارات اقتصادي سنگيني را به صنعت مرغداري در سرتاسر دنيا وارد نموده است . اين ويروس واجد 3 تيپ A, B, C ميباشد كه تيپ B,C فقط در انسان و تيپ A اين ويروس ها در انسان، خوك، اسب و در بسياري از گونه هاي پرندگان بيماريزا ميباشد. تيپ A داراي زير گروههاي H1 تا H15 ميباشد كه در پرندگان همه زير گروههاي H1 تا H15 مشاهده اما در انسان بيشتر زير گروههاي 1 و 2 و3 و 5 و7 ديده شده است كه بين انسان و طيور مشترك ميباشند. زير گروههاي H5 و H7 غالباً در طيور بشدت بيماريزا ميباشند و منجر به تلفات سنگيني در گله ها ميگردند و بعضاً نيز مشكل و عوارض و تلفاتي را در انسان ايجاد مينمايند از نيمه دوم قرن گذشته تا كنون بيش از20 مورد واگيري با زير گروههاي H7 و H5 در طيور و ماكيان رخ داده است مانند واگيريهاي سالهاي 1924، 1929، 1983 آمريكا، سال 1994 پاكستان، سال 1995 مكزيك، واگيريهاي سالهاي 1976، 1985، 1992، 1994 استراليا، سال 1997 هنگ كنگ، واگيري سالهاي 1997 و 1999 ايتاليا، سال 1997 ماكيان هنك كنگ (منجر به عبور ويروسهاي H5N1 از سد بين گونه اي انسان شده و موجب مرگ 5 كودك گرديد) سال 2003 هلند و بلژيك و بالاخره اواخر سال 2003 و اوايل سال 2004 به كشورهاي خاور دور كه موجب مرگ 22 انسان گرديد.
گزارش هايي از عفونت هاي آنفلوانزا طيور در ماكيان در چندين كشور از جمله امريكا، بلژيك ، اسكاتلند، ايتاليا، شوروي سابق، استراليا، هنك كنگ فرانسه، انگلستان، مجارستان، ايرلند، كانادا گزارش گرديده كه اين امر نشان دهنده وجود يك چرخه ويروس در بين پرندگان در سراسر دنيا ميباشد. در ايران بيماري آنفلوآنزاي طيور در تير ماه سال 1377 با تحت تيپ H9N2 بروز نمود كه اين تحت تيپ در گروه غير بيماريزا و يا نه چندان بيماريزا طبقه بندي گرديده و براي انسان نيز مخاطره اي نداشته اما بهر حال اين بيماري خسارات اقتصادي هنگفتي را بر صنعت طيور تحميل نمود و در نهايت، با تلاش هاي انجام گرفته و اقدامات پيشگيرانه از سوي سازمان دامپزشكي كشور اين سازمان موفق به كنترل بيماري در سطح كشور گرديد. در مورد رخداد اخير بيماري در كشور هلند كه با ويروس آنفلوانزاي H7N7 به وقوع پيوست دولت هلند سريعاً اقدام به معدوم سازي كليه گله هاي مشكوك به آلودگي و گله هاي آلوده نموده و حدود 770 ميليون يورو به عنوان خسارت به پرورش دهندگان غرامت پرداخت كرد.آخرين مورد واگيري آنفلوانزا، شيوع سويه H5N1 در كشورهاي آسياي جنوب شرقي در اواخر سال 2003 و اوايل سال 2004 شامل تايلند، ويتنام، چين، كره جنوبي، ژاپن، لائوس، اندونزي و ...در بين ماكيان و اردك بوده كه منجر به تلفات و حذف 100 ميليون قطعه پرنده گرديداين سويه همچنين تا بحال باعث مرگ 22 نفر انسان در تايلند و ويتنام شده است. در حال حاضر هيچ نوع واكسني عليه سويه H5N1 شايع در آسياي جنوب شرقي وجود ندارد. علت شيوع جهاني اين بيماري، تنوع وسيع ميزباني اين ويروس ميباشد بطوريكه بسياري از گونه هاي اهلي و وحشي پرندگان توسط ويروس آنفلوانزا آلوده ميگردند در بسياري از پرندگان از قبيل بوقلمون، طيور، مرغ شاخدار، كبك خاكستري، بلدرچين، غاز، يلوه، قرقاول، اردك ، قو، حواصيل و همچنين از پرندگان زينتي از جمله مينا، طوطي، سهره جدا گرديده پرندگان آلوده، ويروس را از طريق مجاري تنفسي، ملتحمه چشم و مدفوع دفع مينمايند بدين جهت احتمالاً نحوه انتقال ويروس به دو روش انتقال مستقيم بين پرندگان آلوده و حساس و نيز انتقال غير مستقيم شامل ذرات آئروسل و يا وسايلي كه در معرض آلودگي به ويروس هستند صورت مي گيرد. از آنجايي كه پرندگان مبتلا مقادير زيادي از ويروس را توسط مدفوع خود دفع ميكنند بنابراين آلوده شدن آب، دان، تجهيزات، سيلوي دان، قفس ها، لباس ها، وسايط نقليه و حشرات با مواد دفعي باعث پخش و انتشار ويروس ميگردد. از اينرو انتقال ويروس ها به مناطق ديگر توسط افراد، سرويس هاي تهيه و توزيع مواد و تجهيزات به سهولت انجام مي گيرد. بطور كلي منابع اصلي آلودگي طيور شامل 1- گونه هاي مختلف پرندگان اهلي 2- پرندگان زينتي 3- پرندگان وحشي 4- ساير حيوانات ميباشند كه در بين گروههاي نامبرده پرندگان وحشي عمده ترين منبع آلودگي براي طيور اهلي بوده بخصوص در اين گروه مرغان آبي مهاجر از نقش بسزايي برخوردارند. از علائم بيماري در طيور ميتوان از كاهش فعاليت، بي اشتهايي، لاغري مفرط، افت توليد و علائم خفيف تا شديد تنفسي شامل سرفه، عطسه، ترشح زياد اشك، ادم در سر و صورت و اختلالات عصبي و اسهال نام بردكه هر يك از علائم فوق ممكن است به تنهايي يا به صورت مجموعه اي از علائم بروز نمايند واگيري و تلفات بسته به سويه ويروس و سن ميزبان متفاوت است بطوريكه در واگيريهاي با ويروس هاي با بيماريزايي بالا واگيري و تلفات به 100 درصد هم ميتواند برسد. بمنظور پيشگيري و كنترل ويروس بايد به منابع انتقال دهنده ويروس توجه نمود عمده ترين منبع ويروس براي پرندگان، ساير پرندگان آلوده ميباشند لذا رعايت موارد قرنطينه اي و بيوسكيوريتي كه اولين خط دفاعي در مقابل هر بيماري عفوني ميباشد بمنظور مقابله با ويروس از اهم موارد ميباشد بر اين اساس پيشگيري از عفونت با ويروس آنفلوانزا شامل جدا كردن پرندگان حساس از پرندگان آلوده و دور نگه داشتن پرندگان حساس از ترشحات و محتويات دفعي پرندگان آلوده ميباشد كه اينگونه عفونت ها ميتوانند بوسيلهآلودگي تجهيزات، وسائط نقليه، وسايل تلقيح و مايه كوبي، دان، آب و غيره جابجا شوند. تصميم به ريشه كني بر اساس طبيعت، ابعاد مشكلات و خصوصيات بيولوژيكي متفاوت ميباشد كه بدين منظور حذف يك منبع عفوني از جمله مزارع عفوني و آلوده و همچنين پرندگان زينتي و زنده موجود در فروشگاههاي پرندگان زنده الزامي ميباشد تصميم گيري در خصوص استفاده از واكسن در واگيري هاي ويروسي كه بيماريزايي بالايي دارند در كشورهاي مختلف متفاوت است.
كنترل وزن در جوجه هاي گوشتي با رشد سريع:
پيشرفتهاي سريع صنعت مرغداري در طول 40 سال گذشته باعث به وجود آمدن نژادهائي با رشد بسيار سريع شده است.امروزه مرغهاي گوشتي پرورش داده مي شود كه در طول 40 روز به وزني معادل 2 كيلوگرم مي رسد.عليرغم اينكه اين امر باعث شده است كه طول دوره پرورش كوتاه تر شود و در واحد زمان توليد بيشتر گردد ، تاثيرات منفي نيز بر روي سلامتي حيوان داشته است.حال سوال اينستكه براي رفع اين مشكل چه بايد كرد.
در كنار پيشرفتهاي ژنتيكي تغذيه آزاد و نامحدود به عنوان يك اصل در راه رسيدن به وزنهاي مطلوب به مورد اجرا گذاشته شده است ، به عنوان مثال جوجه ها در زمان تولد 45 گرم و در 28 روزگي 1100 گرم و تا 40 روزگي 900 گرم نيز اضافه وزن پيدا مي كنند.
در حال حاضر به نظر مي رسد كه تغذيه نامحدود براي رشد سريع باعث جمع شدن چربي در محوطه شكمي مي شود و اين بدان معني است كه انرژي در بدن به مصرف نرسيده و باعث افزايش چربي شده است.
روش غذائي نامحدود غذائيت را بالا نمي برد به خصوص وقتي كه دريافت پروتئين و انرژي بيش از نياز بدن است .با توجه به اينكه بيش از 70 درصد هزينه ها مربوط به تغذيه مي باشد به نظر مي رسد كه اين امر از نظر اقتصادي به صرفه نمي باشد.
براي رفع اين مشكل روشي به كار مي رود كه به آن رشد جبراني اتلاق مي شود.بدين معني كه در دوره اي از سيكل توليد تغذيه محدود و در دوره اي ديگر تغذيه نامحدود مي شود ، بدين ترتيب مشكل چربي به ميزان بسيار زيادي حل مي شود.
تاثير تغذيه محدود بر روي مشخصات لاشه
استراتژي رشد جبراني تا رسيدن مرغ به بازار سبب مي شود كه چربي در لاشه جمع آوري نشود .به نظر مي رسد كه به جاي تغذيه مداوم و نامحدود بايستي تاثير تغذيه افزايش يابد.
بيماريهاي شايع در اثر رشد سريع
رشد سريع جوجه هاي گوشتي در مقايسه با اجداد آنها كه رشد طبيعي داشته اند سبب مي شود كه اشكالاتي در استخوان بندي به وجود بيايد و استراتژي تغذيه جبراني با كم كردن سرعت رشد فرصت كافي براي رشدونمو استخوانها و اسكلت بندي به وجود مي آورد و در نتيجه سبب كاهش تلفات مي گردد.
تعيين كيفيت جوجه يكروزه:
تعيين كيفيت جوجه يك روزه امري ساده نيست و به طوري كه بعضي از توليدكنندگان بزرگ جوجه يك روزه در دنيا با در نظرگرفتن عوامل زياد و جاي دادن آنها در جداول مخصوص كه به هر جدول نمره ايي تعلق مي گيرد كيفيت جوجه يكروزه را تعيين مي كنند ولي با در نظرگرفتن ده نشاني ذيل در بيشتر موارد مي توان اختلاف جوجه خوب و بد را تعيين كرد :
1.جوجه هايي كه از يك گله مادر ايجاد شده و در مرغداري هاي مختلف و تحت شرايط متفاوت مديريتي در هفت روز اول تلفات زياد غيرعادي داشته باشند ( لطفا" توجه شود كه تلفات غيرعادي در يك مرغداري نمي تواند ملاك تعيين كيفيت جوجه قرار گيرد ).
2.وجود تعداد زيادي جوجه با علائم بسته نشدن كامل ناف و تورم آن.
3.وجود تعداد زيادي جوجه ضعيف ، وازد و جوجه هايي كه قادر به خوردن دان و آشاميدن آب نيستند.
4.وجود تعداد زيادي جوجه در گله با علائم تنفسي و دهان زدن.
5.وجود تورم در مفاصل تعداد زيادي جوجه.
6.وجود جوجه هايي با چسبندگي در مقعد به تعداد زياد.
7.وجود تعداد زيادي جوجه با علامت كاهش آب و از دست دادن آب بدن.
8.وجود تعداد زيادي جوجه رشد نكرده در روزهاي اول پرورش گله.
9.بروز تلفات غيرعادي بدنبال واكسيناسيون روز اول در جوجه كشي.
10.بروز تلفات غيرعادي بدنبال مصرف واكسن هاي نيوكاسل و برونشيت در يك روزگي داخل جعبه در مرغداري.
در موردهاي نهم و دهم باين امر لازم است توجه شود كه واكنش شديد و تلفات زياد در جوجه هاي كاملا" سالم نيز ممكن است بروز كند.
نوع و دوز واكسن ، روشي كه واكسن مصرف شده و پائين بودن تيتر مادري بر عليه اين بيماريها مي توانند در تلفات ناشي از واكسيناسيون روز اول دخالت داشته باشند.
نشانه هاي كمبود ويتامين E در طيور:
ويتامين E موثرترين آنتي اكسيدان بيولوژيكي بوده و كمبود آن منجر به تخريب اكسيداتيو بافتهاي حاوي ليپيد
مي شود. آثار زيان بار كمبود ويتامينE طي يك دوره 3-4 هفته اي و پس از تخليه كامل ذخاير اين ويتامين از بافتها، بروز مي نمايد. علائم كمبود از كاهش باروري تا ايجاد علائم و نشانه هاي اختصاصي بر اساس سن و جنس ، متفاوت است.
آثار اختصاصي كمبود ويتامين E كه تحت شرايط تجاري حائز اهميت اقتصادي هستند بشرح زير مي باشند:
* خيز زيرجلدي
اكسيداسيون لايه هاي ليپيدي غشاهاي سلولي مفروش كننده ديواره مويرگها منجربه دگرگوني ساختار اين سلولها شد و موجب افزايش نفوذپذيري و نفوذ مايع واكسودا به بافتهاي زير جلدي مي گردد كه در اغلب موارد اين حالت بصورت تورمي نرم در پشت چينه دان مشاهده مي گردد. جوجه هاي حاصل از مرغهايي كه دچار كمبود ويتامين E هستند ،
در سن دوهفتگي علائم خيز زير جلدي ( Exudative Diathesis ) را نشان مي دهند. در موارد پيشرفته كمبود ، خونريزي زير جلدي نيز ممكن است مشاهده شود.
* آنسفالومالاسي
افزايش محتوي ليپيدي هر اندامي موجب نياز بيشتر به ويتامين E جهت ممانعت از اكسيداسيون مي شود. مقادير فراوان ليپيد در بافت مغزي موجب حساسيت فراوان اين اندام نسبت به كمبود ويتامين E مي گردد. آنسفالومالاسي
( Encephalomalcia ) يا ايجاد جراحات استحاله اي در مغز در جوجه هاي جوان تا سن 6 هفتگي و در اثر خيز و خونريزي در مخچه ، مشاهده مي شود. زمان بروز نشانه هاي درمانگاهي تحت تأثير سطوح ويتامين E است ، كه توسط مرغ مادر به زرده منتقل شده و جهت استفاده جوجه در زمان تفريخ در دسترس مي باشد. ميزان احتياجات ويتامين E همچنين تحت تأثير مقدار اسيدلينولئيك خوراك مي باشد.
علل ايجاد بستر خيس در طيور:
يكي از مواردي كه پرورشدهندگان طيور و بويژه طيور گوشتي در طي دوره پرورش با آن مواجه ميشوند وجود بستر خيس ميباشد . عوامل مديريتي ، تغذيهاي و بيماريها ميتوانند سبب بروز اين مشكل شوند . بستر خيس را كه علت آن بروز اسهال در گله ميباشد نبايد با آنتريت و يا تورم روده اشتباه نمود . اسهال عارضهاي است كه مدفوع حالت آبكي داشته باشد ، درصورتيكه آنتريت عبارت از تورم بافت مخاطي روده در اثر عواملي مثل كوكسيديوز و غيره ميباشد . در حالت طبيعي مدفوع با منشاء رودهاي در طيور داراي رنگ حنايي و يا قهوهاي با رسوب اورات در سطح آن ميباشد كه 12 تا 16 بار در شبانهروز تخليه ميگردد . مدفوعي كه منشاء آن از سكوم باشد داراي رنگ قهوهاي تيره ، بصورت نيمه مايع و معمولاً يك يا دو بار در شبانهروز دفع ميشود كه اين نوع مدفوع نيز نبايد با مدفوع اسهالي اشتباه گردد . مديريت و رابطه آن با بستر خيس در طيور بستر در طيور بايد در سطح و عمق آن از نظر قوام و چسبندگي يكسان باشد . در شرايط مديريتي مناسب و سلامت گله ، باتوجه به سن ، رطوبت بستر ميتواند بين 10 تا 30 درصد متغير باشد ، اگرچه در مناطق گرم و بسيار خشك رطوبت به 5 درصد نيز ممكن است كاهش يابد . بستري كه داراي چنين شرايطي باشد بعد از چسبندگي در اثر فشردن در بين انگشتان ، بلافاصله ذرات آن از همديگر جدا خواهند شد كه وجود اين حالت عدم چسبندگي ناشي از فعاليت باكتريهاي موجود در آن ميباشد. بستري كه رطوبت آن بيشتر از 30 درصد باشد بعد از فشردن در دست ، حالت خود را حفظ كرده و ذرات آن از همديگر جدا نخواهند شد . بستر خيس گاهي به بستري گفته ميشود كه فقط سطح آن مرطوب و چسبنده ميباشد ولي قسمتهاي عمقي آن ممكن است خشك باشد . در چنين مواردي قسمتهاي سطحي بستر بعد از خشك شدن تشكيل لايهاي چسبنده و سفت را ميدهد و بعبارت ديگر ، از نظر قـوام و چسـبندگي در سطـح و عمـق ، از يكـديگر متفـاوت ميباشد . وجود بستر سفت در نقاطي از سالن سبب ميشود كه طيور تمايلي به نشستن در اين محلها را نداشته باشند و لذا بعلت نرسيدن گرماي بدن طيور به اين نقاط و عدم فعاليت باكتريهاي موجود در آن ، رطوبت و چسبندگي باز هم بيشتر خواهد شد . درصورت وجود چنين حالتي در بستر ، با بهبود شرايط مديريتي و زيروروكردن بستر بايد اقدام به رفع اين مشكل كرده و درصورت نياز مقداري بستر تازه اضافه نمود تا مرغها تشويق به نشستن در آن نقاط شوند .
تأثيرويتامين D3 جيره مادر گوشتي در عملكرد و بروز بيماريهاي استخواني جوجههاي توليدي:
تأثير تغذيه گلههاي مادر در عملكرد گله ، كيفيت جوجه توليد شده يك روزه و بويژه در نژادهاي گوشتي از ساليان دور مورد توجه بوده و مطالعات زيادي نيز در اينباره صورت گرفته است .
از ميان پژوهشهاي زيادي كه صورت گرفته و مقالات متعددي كه به چاپ رسيدهاند تأثير انواعي از ويتامينها و مواد معدني در هچ و كيفيت جوجه ثابت شده است كه در اين زمينه ميتوان به ويتامينهاي محلول در چربي و گروه ب و همچنين به املاحي نظير روي ، كلسيم ، فسفر ، مس ، سلنيوم و غيره اشاره كرد .
جوجههاي توليد شده از مادرهاي با كمبودهاي تغذيهاي بعلت كيفيت نامناسب ، در دوره پرورش از رشد كم و غير يكنواخت و تلفات زياد برخوردار و اكثراً سبب وارد شدن خسارت به مرغدار ميگردد .
باتوجه به رشد سريع جوجههاي گوشتي و حساسيت فوقالعاده زياد آنها ، كمبودهاي تغذيهاي و يا نارساييهاي مديريتي ، امروزه بيشتر از گذشته سبب كاهش عملكرد ميگردند .
كاهش عملكرد و يا بروز بعضي بيماريها و بويژه در روزهاي اول پرورش ، از مواردي هستند كه اكثراً سبب اختلاف نظر بين توليدكنندگان جوجه ، پرورشدهندگان و يا توليدكنندگان دان ميشود و لذا لازم است درصورت بروز اين عوارض، با درنظرگرفتن تمام موارد و جوانب از جمله تغذيه گله مادر ( همچنانكه در مورد بيماريهاي مادر اعمال ميگردد ) نسبت به تشخيص و رفع عارضه اقدام گردد .
بيماريهاي استخواني در نيمچههاي گوشتي
در بين عوارض و بيماريهاي متعدد استخواني ، دو بيماري ديسكوندروپلازي ( dyschondroplasia ) و ريكتز (rickets ) اهميت بيشتري و بويژه از نظر اقتصادي در پرورش نيمچه گوشتي دارند .
ديسكوندروپلازي استخوان درشت ني ( tibial dyschondroplasia ) يا TD . بيماري غضروف سر استخوان درشت ني است . در اين بيماري غضروف با رشد غيرعادي بداخل استخوان درشت ني نفوذ ميكند .
نتيجه اين رشد غيرعادي غضروف بروز لنگش ، كاهش مصرف دان ، كاهش رشد و يا رشد غير يكنواخت ، افزايش تلفات و در نهايت كاهش عملكرد و بهرهوري در گله است .
براي جلوگيري و يا كاهش بروز بيماريهاي استخواني نام برده شده ابتدا بايد اين بيماريها را بدرستي تشخيص داد . تشخيص تفكيكي اين بيماريها از يكديگر از اين نظر مهم است كه ممكن است گاهي دو بيماري همزمان با يكديگر در گله ديده شوند
پرورش شتر مرغ :
امين جعفري - بهمن جعفري
شتر مرغ در فصول خاصی جفت گیری می کند. این مدت می تواند بین 6 تا 8 ماه در سال باشد. اما باید گفت که زمان تولید مثل بستگی به عرض جغرافیایی و ارتقاع از سطح دریا دارد. در نیم کره ی شمالی جفت گیری در ماه آوریل شروع می شود و در آگوست یا سپتامبر پایان می گیرد. در نیم کره ی جنوبی در ماه ژولای یا آگوست شروع می شود و در ماه آوریل پایان می گیرد.
خصوصیات جنسی
شتر مرغ وحشی در 4 یا 5 سالگی به بلوغ جنسی می رسد در حالی که شترمرغ اهلی بین 2 تا 3 سال بالغ می شود. شتر مرغ ماده کمی زودتر از نر به بلوغ می رسد. برخی از شــــــــــترمرغ های اهلی اولین فصل جفت گیری ( برای تولید تخم نطفه دار) از 18 ماهگی آغاز می کنند.
پر و بال شتر مرغ نر بالغ به رنگ سفید و سیاه است اما رنگ شتر مرغ ماده و پرندگان نابالغ به رنگ کدر است. یعنی رنگی قهوه ای ، خاکستری دارند. جوجه های تازه تولید یافته دارای بال و پری هستند که نوک آن سیاه است. پرزی و پف دار است. این حالت تا زمانی است که پرنده به 4 ماهگی برسد.
رنگ شتر مرغ نر در طول جفت گیری روشن تر می شود. رنگ پوست که معمولا" آبی روشن است در اطراف نوک و پیشانی و اطراف چشم تبدیل به رنگ قرمز روشن می شود و پاها و پنجه ها به رنگ صورتی در می آیند.
جوجه های نر و ماده بسیار شبیه هستند و تشخیص آنها تا وقتی که آلت تناسلی را بررسی نکنیم. تقریبا" غیرممکن است. البته همین کار هم نیاز به وقت دارد چون آلت تناسلی در جوجه ی نر بسیار کوچک است اما در 7 تا 8 ماهگی جنس شترمرغ قابل تشخیص است. اما وجه تمایز شتر مرغ نر و ماده در حدود 2 سالگی کاملا" مشخص است.
اطلاعاتي در باره شتر مرغ:
آنچه كه مىبايست درباره شترمرغ بدانيم :
از 8000 پرنده موجود دردنيا شترمرغ بزرگترين آنهاست. زادگاه اوليه اين پرنده درايران
و برخى ازكشورهاى عربى مى باشد. اما حالا درهركشورى مى توان يافت .ارتفاى اين
حيوان گاهى به 2.60 مي رسد ووزنش به 135 كيلوگرم بنابراين حيوان قادر به پرواز
نيست . پرهاي سروگردن نرم وكركي درهردوجنس اما پرهاي جنس نرمشكي روغني
شاه پرها ودم أن سفيد ميباشد ولي درجنس ماده اين پرها خاكستري هستند .
تفاوت ظاهري ديگر دررنگ پاهايشان است نر قرمز و ماده خاكستري.
ماده تقريبا يك روزدرميان تخم مي گذارد وتعداد أن به 100 عدد دريك دوره تخم
گذاري ميرسد.البته ازاين تعداد 40 تا 45 عدد نطفه دار بوده .......
درايران بعلت شرايط اقليمي اين مقدار كم ميباشد .از تخم هاي بي حاصل وسايل دكوري
ازقبيل أباژوراستفاده مي كنند ن قيمت اين تخم ها 15000تومان ميباشد . بدون كار تزئيني
برروي أن .... وزن بك تخم بين 1200 تا 1500 گرم ميباشد.
خصوصيات يك شترمرغ خوب :
1- مدام درحال حركت
2- گردن راست باشد درحال حركت
3- پرريزي به هيچ عنوان نداشته باشد
4- ناخن پاها راست باشد
5- نداشتن آبريزش از چشم و بيني